Kasboek Zetters van Losser 1796-1811

Kasboek Zetters van Losser
Originele titel	Kasboek Zetters van Losser
Auteur	onbekend
Vertaler	Frans Jacobs
Land	NL
Taal	NL
Genre	historie
Uitgever	HKL
Uitgegeven	2024
Medium	D900-06-scan
Pagina's	49
Portaal    Literatuur

Inleiding

Het kasboek van de Zetters van Losser (1796-1811)

Samenvatting

Het blijkt dat al aan het einde van de zestiende eeuw de Losserse dorps-lieden een soort rechtsgemeenschap vormden die bij het Landgericht in Oldenzaal contracten kon afsluiten. En we kunnen ook concluderen dat een aantal dorpslieden gemandateerd was om dat namens het dorp te doen. In latere geschriften komen we voor hen benamingen tegen als gezworenen, gecommiteerden, opsienders van het dorp, borgemeester maar vooral van zetter of setter.

In het Middelnederlandsch Woordenboek wordt als betekenis van zetter gegeven: ‘Iemand die ieders aandeel in eene belasting, omslag, bede enz. bepaalt. Zij worden ook bedesetters genoemd’. Uit archiefstukken wordt echter duidelijk dat zij meer functies vervulden dan alleen die van belas-ting- en lastenverdelers. Regelmatig vinden we in de stukken dat de zet-ters namens de dorpsgemeenschap processen voerden en ze hadden ook een taak in het beheren en onderhouden van de gemeenschappelijke bezittingen.

Nergens heb ik kunnen ontdekken dat er sprake was van een formele aanstelling door de drost, de landrichter of door een vergadering van dorpsbewoners. (In latere archiefstukken wordt wel vermeld dat de nieuwe zetteren worden aangesteld door de ingezetenen van het dorp). Het is wel zo dat steeds weer de namen van de ‘notabelen’ van het dorp opduiken als zetter. Maar het was zeker niet zo dat de functie van vader op zoon overging en vrouwelijke zetters ben ik niet tegengekomen.

Nadat in 1811 de gemeente Losser werd gesticht verdween het instituut van zetters uit Losser, maar de eerste wethouders waren wél de voorma-lige zetters Lippinkhof en Beernink.

Om wat over onze vroegere dorpsgenoten te weten te komen zijn belastingcohiers zoals de schattingsregisters, verpondingsregisters en lijsten voor de aanslagen op de 1000ste, 50ste en andere penningen van groot belang, maar zij verschaffen alleen informatie over de inkomstenkant. Kasboeken geven meestal veel meer informatie, zowel over waar het geld vandaan kwam maar ook, interessanter, wat er mee gedaan werd. Voor Losser beschikken we over de kasboeken van de gereformeerde dominees, het kasboek van de Armenstaat en, sinds enige jaren, het kasboek van een Losserse bierbrouwerij.

Heel recent is dus een kopie van het laatste kasboek van de zetters opgedoken. Het beslaat de periode van 1796 tot 1811. Het heeft 48 bladzijden die niet allemaal even goed te lezen zijn.

Heel vaak komen natuurlijk ieder jaar dezelfde posten voorbij en dat maakt het lezen niet erg aangenaam. Bovendien vergen sommige posten een nadere verklaring.

In het artikel op OD&M 2024-2 worden die posten apart genoemd en wordt een verduidelijking gegeven.

Transcriptie

Frans Jacobs ...

Oet Dorp en Mark

Zie artikel in OD&M 2024-2 pag 10

Bronvermelding

Deze transcriptie van het Dagboek kan als bron worden opgenomen via (volgt)

Noteer bij pagina, de bladzijde in het boek waar de persoon of gebeurtenis is vermeld.

Dagboek gebruikt door andere auteurs

Dit Kasboek is niet eerder (volledig) gepubliceerd.

Bibliotheek

Het niet in boekvorm aanwezig

HKL Archief

Het is digitaal beschikbaar in HKL Historisch Archief D900-06

HKL Bronnen

De scans zijn beschikbaar als JPG in album D900-06 Kasboek Zetters van Losser