Verslag van een zoektocht naar de toepasbaarheid van Geografisch Informatie Systeem (GIS) voor historisch onderzoek.
Peter Heerink licht toe: “Wij (Frank en Peter) nemen jullie mee op een zoektocht naar een Historisch Geografisch Informatie Systeem (HGIS) voor een historische organisatie.
Een HGIS maakt het mogelijk om historische bronnen – zoals kaarten, archieven en statistieken – te koppelen aan geografische locaties. Zo worden veranderingen in landschap, bebouwing en bestuur door de tijd zichtbaar en analyseerbaar. Dankzij open data, zoals kadasterkaarten, luchtfoto’s en gegevens uit de Basisregistratie Adressen en Gebouwen (BAG), is het tegenwoordig mogelijk om zulke systemen steeds rijker en nauwkeuriger op te bouwen.
De presentatie begint met mijn eerdere pogingen om organisaties zoals de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE) en provinciale cultuurinstellingen te bewegen een GIS-basisset beschikbaar te maken voor historische organisaties. Dat is helaas niet gelukt. Inmiddels bieden open data, open-source software zoals QGIS en betaalbare cloudopslag echter nieuwe kansen om dit zelf te ontwikkelen.
Daarna neemt Frank jullie mee in zijn zoektocht naar luchtfoto’s uit de laatste jaren van de Tweede Wereldoorlog. Hij laat zien hoe hij deze beelden heeft opgespoord, geanalyseerd en stap voor stap heeft leren georefereren zodat ze bruikbaar worden binnen een GIS-omgeving. Vervolgens toont hij hoe deze data kan worden gepresenteerd en gedeeld via webkaarten, onder andere met de qgis2web-plugin en QGISCloud, waardoor historische informatie ook online toegankelijk en interactief te verkennen wordt.
Onze zoektocht is nog lang niet voorbij. We laten ook zien hoe je QGIS installeert en instelt, en hoe je eerste stappen zet met historische achtergrondkaarten, BAG-data en bouwgegevens voor stadsontwikkeling. Daarnaast tonen we hoe je een stratendatabase opzet en deze koppelt aan metadata van foto’s en een MediaWiki-omgeving.
Doel is het ontwikkelen van een blauwdruk voor een Historisch GIS met als voornaamste doel herbruikbaar voor historische verenigingen en herkenbaar voor het publiek die onze site bezoekt.
Zo bouwen we stap voor stap aan een praktisch HGIS voor historisch onderzoek.”
Hier kun je het eerste probeersel zien voor gebruik van open BAG-data. BAG zijn de Basisadressen en Gebouwen in heel Nederland met vooral de bouwdatum, status en gebruiksdoel. Door de bouwdatum de gebruiken kun je daarmee snel een overzicht maken van de ontwikkeling van een gemeente.
De georeferereerde luchtfoto’s voor de gemeente Losser zijn beschikbaar via de HKL-website
Een eerste aanzet voor een kadaster-1832 voor Losser inclusief Oldenzaal is hier online beschikbaar.