De excursie van de HKL naar het Veenmuseum bij Vriezenveen op zaterdag 9 mei jl. kan zeer geslaagd worden genoemd. Onder leiding van een enthousiaste gids maakten de deelnemers kennis met de geschiedenis van de vervening in de periode van ongeveer 1850 tot 1950. Zowel in het museum zelf als tijdens een rondrit met een authentiek veentreintje door het buitengebied werd een boeiend beeld geschetst van het leven en werken in het veengebied.

In het kleine binnenmuseum werd aan de hand van een maquette uitgelegd hoe de turfwinning vroeger plaatsvond. Daarbij kwamen de verschillende machines, materialen en werkwijzen uitgebreid aan bod. Vervolgens stapte het gezelschap in een origineel veentreintje voor een tocht over het museumterrein. 

Onderweg werden onder meer een ingerichte veenhut, een winkeltje met gelagkamer en een karakteristieke oude Vriezenveense boerderij bezocht. De gelagkamer speelde vroeger een belangrijke rol: hier werden de lonen uitbetaald, die vervolgens vaak deels weer werden besteed aan drank en levensmiddelen.

Tijdens de excursie kwamen ook opvallende overeenkomsten met de geschiedenis van Overdinkel naar voren. Net als in het veengebied trokken ook daar arbeiders uit andere delen van Nederland, vooral uit Friesland en Drenthe, naartoe om werk te vinden. In Overdinkel ging het daarbij niet om het veen, maar om de textielindustrie. Nieuwe arbeiders mochten zich er vestigen wanneer zij binnen 24 uur een onderkomen hadden gebouwd met een rokende schoorsteen als bewijs van bewoning. Ook daar was sprake van gedwongen winkelnering.

Overigens over het ontstaan en de ontwikkeling van Overdinkel is de secretaris Dick Grovenstein bezig een boek te schrijven met als titel  “Een beeld van Overdinkel“. Hierin beschrijft hij onder andere de komst naar het dorp van de veenarbeiders die in de textielfabrieken in Gronau gingen werken.

Dat ze een actie voor hen op touw hadden gezet wisten ze natuurlijk, maar dat die zoveel geld zou opleveren was een totale verrassing. Gisteravond kreeg de Historische Kring Losser, voorafgaand aan een ledenavond over streektaal en streekcultuur, uit handen van twee vertegenwoordigers van de Tafelronde 186 een cheque ter waarde van € 3000,00. Dit was de opbrengst van een wijnactie die deze organisatie eind vorig jaar onder het motto ´Een goede fles voor een goed doel´ had gehouden. 

Tafelronde 186 maakt deel uit van de Nederlandse Tafelronde en is – zoals het nummer al aangeeft – de 186e tafel van Nederland. De vereniging bestaat uit ondernemende mannen tussen de 25 en 40 jaar, voornamelijk afkomstig uit de gemeente Losser. Naast hun belangrijkste doelstelling – het stimuleren van persoonlijke ontwikkeling en ondernemerschap – zet de Tafelronde zich actief in voor het ondersteunen van lokale goede doelen. Dat was vorig jaar dus de Stichting Historische Kring Losser.

Penningmeester Frank Hengelman nam de cheque dankbaar in ontvangst en sprak zijn grote waardering uit voor deze actie van de Tafelronde. Dankzij deze gulle bijdrage kunnen nu verschillende langgekoesterde wensen van de Historische Kring worden gerealiseerd. Hij zegde de leden van de Tafelronde toe hen te laten weten hoe de gift besteed zal worden.

Na dit verrassende begin van de avond was het woord aan de heer Harry Nijhuis. Oud-wethouder van de gemeente Losser met een grote liefde voor Twente in de breedste zin van het woord. Hij was  vóór zijn wethouderschap onder andere streektaalconsulent bij Twentse Welle in Enschede. Hij is een bevlogen spreker die de volle zaal met belangstellenden wist te boeien met zijn verhandeling over de vraag  wat maakt dat je kunt spreken van identiteit. Waardoor wordt die bepaald als het gaat om jouzelf maar ook als het gaat over een land of regio zoals in dit geval Twente. Na de pauze sprak hij over taalvariatie en liet hij zien en horen dat het taalgebruik van mensen in Twente varieert afhankelijk van de plaats waar ze wonen, waar ze vandaan komen of de groep waartoe ze behoren. 

Al met al een drukbezochte en ook gezien de reacties tijdens en na de lezing weer zeer geslaagde avond.

In de aankondiging stond dat de filmavond op 23 februari jl. om 20.00 uur zou beginnen en dat inloop vanaf 19.30 uur mogelijk was. Al om twintig over zeven stond een rij belangstellenden voor de ingang van Grand Café Smit. De eigenaar en zijn medewerkers moesten alle zeilen en stoelen bijzetten om te proberen alle bezoekers een zitplaats te bieden. Ondanks hun inspanningen, waarvoor we hen hartelijk bedanken, lukte dat helaas niet en moesten enkele bezoekers staand de filmavond bijwonen. Daarom keerden een paar mensen teleurgesteld naar huis. We wisten dat er veel mensen konden komen, maar hadden niet verwacht dat de belangstelling zo massaal zou zijn. 

De ruim 120 bezoekers die zo gelukkig waren een zit- of staanplaatsje te bemachtigen kregen vier films te zien. Voor de pauze een film uit 1949 over Losser en een uit 1965 over Overdinkel. De eerste film was geluidloos maar werd ruimschoots van commentaar voorzien door de aanwezigen. Dat gold overigens voor alle vier films die werden vertoond. Ook de films na de pauze, met beelden van Losser en zijn inwoners in 1967 en van het 75-jarig jubileum van de brandweer dat in 2002 gevierd werd, riepen veel herinneringen en soms ook emoties op. 

Al met al een zeer geslaagde avond. In ons archief bevinden zich nog voldoende films om opnieuw een filmavond te organiseren. Om teleurstellingen zoals deze keer te voorkomen, overwegen wij bij een volgende editie te werken met voorafgaande aanmelding of inschrijving.

Herdenking vergissingsbombardement Glane

Afgelopen zaterdag is het vergissingsbombardement op Glane herdacht. Dit jaar viel 15 februari, de dag waarop 81 jaar geleden deze vreselijke tragedie plaatsvond, op een zondag. Daarom was de herdenking verplaatst naar zaterdag 14 februari. Een herdenking ’s ochtends die een schril contrast vormde met de carnavalsfeestelijkheden ’s middags. De herdenking had zoals gewoonlijk plaats bij het monument dat herinnert aan het bombardement.

Mevrouw P. Gerritsen, voorzitter van de Dorpsraad Glane, de heer A. van Aarsen, namens de Historische Kring Losser en wethouder J. Engels voerden het woord en stonden stil bij wat zich in 1945 – anderhalve maand voor de bevrijding – in Glane voltrok. In plaats van het industriegebied van Gronau bombardeerden geallieerde bommenwerpers per vergissing deze kleine, hechte gemeenschap. 35 Brisantbommen werden gedropt met als trieste gevolg: drie doden, zeven (zwaar)gewonden en 25 totaal verwoeste huizen. De meeste schade ontstond aan de huizen aan de Glanergrensweg in de buurt van de Gronausestraat en aan de Hoge Veldweg. Bloemen werden gelegd door de gemeente Losser, de Dorpsraad Glane, de Stichting Veteranen Losser, de Stichting Historische Kring Losser en mevr. Bruins, kleindochter van de bij het bombardement omgekomen mevr. J. Koertshuis. De heer D. Grovenstein leidde de herdenking namens de HKL

Op maandag 5 januari hield de Historische Kring Losser zijn gebruikelijke niejoarsvisite.  Ondanks de sneeuw en de gladheid hadden zo’n 50 leden zich naar Grand Café Smit gewaagd. Na de koffie met kniepertjes opende Dick Grovenstein deze avond. Hij blikte terug op 2025 maar keek ook alvast vooruit. Hij bedankte de circa 50 vrijwilligers die alle activiteiten die hij kort de revue liet passeren, mogelijk maakten en mogelijk maken. 

Voor het nieuwe jaar had hij wel een paar wensen. Om te beginnen zou hij graag het ledenaantal zien stijgen. Het afgelopen jaar was het aantal afmeldingen ongeveer gelijk aan het aantal nieuwe leden. Ook zou hij graag een nieuwe voorzitter verwelkomen en twee nieuwe bestuursleden. Hij zei te hopen dat ook deze wens in vervulling gaat. 

Met een glaasje Boerenjongens bracht hij vervolgens met de aanwezigen een toost uit op het nieuwe jaar, waarna het de beurt was aan Thea Evers en Peter Heerink. Zij presenteerden de langzamerhand traditie geworden quiz over Losser, Glane en Overdinkel. Dat die niet eenvoudig was, bleek uit het feit dat de winnaar 23 van de 30 vragen goed had. De volgende 3 prijswinnaars hadden 22 antwoorden goed. Alle vier gingen met een heerlijke borrelbox naar huis. 

Het was al met al weer een zeer geslaagde avond.

Op 17 november vond, onder de titel Woar bin ie d’r ene van? een zeer leerzame avond over genealogie plaats. Ondanks de wedstrijd die het Nederlands elftal die avond tegen Litouwen speelde trok het thema zo’n 50 belangstellenden. De avond werd ingeleid door Peter Heerink die samen met zes andere vrijwilligers een online genealogische database bouwt en beheert waarin momenteel bijna 125.000 namen zijn ingevoerd. Hij vertelde wat deze gegevensbank kan betekenen voor inwoners van onze gemeente die hun familiegeschiedenis willen onderzoeken. Hij gaf vervolgens het woord aan mevrouw Hennie Scholten die de aanwezigen op onderhoudende wijze meenam in de wereld van stamboomonderzoek. Zij is bestuurslid van de afdeling Twente van de Nederlandse Genealogische Vereniging (NGV). Ze startte haar lezing met Napoleon die een burgerlijke stand invoerde, waardoor iedereen een familienaam moest aannemen. Ze vertelde hoe (on)betrouwbaar gegevens uit bronnen voor die tijd (1811) waren, hoe omgegaan werd met de data van kinderen die te vondeling waren gelegd of met buitenechtelijke kinderen (en hun moeder!). Met andere woorden: waar moet je beginnen als je familiegegevens uit het verleden wilt vinden, waar moet je op letten, wat zijn valkuilen etc. Ze maakte bij haar presentatie gebruik van aktes, oude inschrijvingen uit doop-, trouw- en begraafboeken (DTB-boeken), bevolkingsregisters en belastingkohieren.

Tafelronde 186 Losser is onderdeel van de Nederlandse Tafelronde en is, zoals het nummer al aangeeft, de 186e tafel van Nederland. Tafelronde 186 staat voor een groep ondernemende mannen tussen de 25 en 40 jaar oud, hoofdzakelijk uit de gemeente Losser. 

Naast de hoofddoelstelling, bijdragen aan de ontwikkeling en ontplooiing van al haar leden, spant de Tafelronde zich ook in voor het financieel ondersteunen van goede doelen in de lokale gemeenschap. Dit gebeurt dit jaar met een wijnactie onder het motto Een goede fles voor een goed doel waarvan de opbrengst ten goede zal komen aan de Stichting Historische Kring Losser. 

U kunt op deze website de aangeboden wijnen bekijken.

Dus wilt u tijdens de feestdagen een heerlijk wijntje drinken en de HKL steunen, stuur dan een bestelling naar De Tafelronde 186. Dit kan op de volgende manieren:  via de website www.rt186.nl, via een van de Tafelaars of stuur een mail naar secretaris@rt186.nl. 

Na het bestellen van de wijnen zal een van de Tafelaars contact met u opnemen om de bestelling af te handelen. De Tafelaar zal er ook zorg voor dragen dat de bestelling thuis of op een locatie naar keuze wordt bezorgd.

Op deze ledenavond vertoonde Jan van der Geest in Grand Café Smit zijn bijna twee uur durende film over de Dinkel. Smit biedt gewoonlijk ruimte aan zo’n 50 personen. De belangstelling voor de film van Jan van der Geest was echter zo groot dat alle stoelen uit de kast gehaald moesten worden om alle leden plaats te kunnen bieden. Van der Geest, oud-directeur van het gelijknamige schildersbedrijf in Enschede, fervent filmer, presenteerde zijn film in twee delen. Een deel voor en een deel na de pauze. Hij sloot de avond verrassenderwijze af met het  ten gehore brengen van het Twents volkslied. Aan zijn oproep het lied mee te zingen werd massaal gehoor gegeven. Gezien alle positieve reacties mogen we weer spreken van een zeer geslaagde avond.  

Overigens, dat de Dinkel leeft, blijkt uit een gedicht dat wij naar aanleiding van deze avond kregen toegezonden en dat we met toestemming van de maakster, Johanna Benneker, mogen publiceren.

De Deenkel.

Hier in Losser stroomt de Deenkel,
Kroonkel’nd deur bos en laand.
Kotbie Coosfeld lig de welle,
In nen plas met greun umraand.
Dag en nacht wast an dat water,
Op zien’n laangken gaank te goan. 
Deur de boerschop, städkes, döarpkes,
Oonder’t oag van zun en moan !

Veurjoar, zommer, hèèrfst en weenter,
Meest-tieds leefluk is zien’n löp.
Beum en struuk greujt an weerskaant’n,
Vöggel zeengt hoog in de töp.
Stôrk’n kleppert en in de nöskes,
Zit wat joonks, dat zich nig reurt.
’t Slimste koomp, as’t gef hoog water,
Dan, wodt zienen dreum verstört !

Oonderwiel geft veur de Deenkel,
Hier en doar wat te belèw’n.
D’r bint ja nog watermöll’n,
Woaran’t zienen kracht kan gèw’n. 
Oawerbliewsels oet de Oaldhèèd,
Met eer soezende geloed.
Aj zôn möllenrad zeet dräei’n,
Veult dat greuts an in de hoed !

Deenkellaand, zoa ok dien’n umtrek,
Hef netuurmoois op zien best.
Meunsterlaand, Westfoalen, Twente,
En de Groafschop koomp op’t lest.
Hier holt’t op, de Deenkel vliejt zich,
Zachtkes tèèg’n de Vechte an.
Eéwenlaank stroomt zoa de Deenkel,
Zoa, in ééwighèèd vedan !

Op de wies van: Oh, wie schön ist mien Westfoalen.

Weur van: Johanna Benneker.

Afgelopen 13^e september is weer de jaarlijkse Open Monumentendag gehouden. Die wordt gecoördineerd door Historische Kring Losser. Dit jaar in samenwerking met de gemeente Losser in verband met de ‘heropening´ van de Dorpsbleek. De laatste paar jaar hebben allerlei werkzaamheden op en rond de Dorpsbleek plaatsgehad om de verbindingen tussen dorpskern en Dinkeldal die er deels niet meer waren te herstellen. Daarbij speelde verduurzaming in de vorm van toepassing van aquathermie een belangrijke rol. Voorafgaand aan de openstelling voor het publiek, is op die 13^e september in besloten gezelschap kort stilgestaan bij wat dit duurzaamheids- en energietransitie-project onder de naam ´Beken en Bleken van Losser´ heeft opgeleverd. 

De deelnemende organisaties die deelnamen aan de OMD hebben, ondanks het druilige weer, waren blij met de bezoekers. Om een indruk van de aantallen bezoekers te geven: het Orthodoxe klooster St. Ephrem de Syriër trok 65 belangstellenden, de Martinus toren 50, de Protestantse kerk 40. De H. Maria Geboortekerk + begraafplaats circa 40, Erve Boerrigter 25 en de Steenfabriek 112, het Geologiemuseum 32 en de Staringgroeve 5.

Een zoektocht naar een levensreis in de twintigste eeuw langs een tuchthuis in nazi-Duitsland en de gevangenis in Veenhuizen.

Op maandagavond 10 februari hield mevr. Paulien Rijnhout-Steggink een lezing over het door haar geschreven boek “de kist van papa”. 

In het boek beschrijft ze de geschiedenis van het gezin dat bestond uit haar vader Joop Steggink en haar moeder Paula Boerigter, respectievelijk geboren in Overdinkel en Glane, haar broer en zijzelf

Bij haar ouders op zolder stond een kist. Haar vader verbood iedereen om de kist te openen. Na het overlijden van haar vader in 1976 heeft zij de kist geopend. Ze was zeer verbaasd wat ze in de kist aantrof. Brieven, briefjes, foto’s, kleine en grote documenten van haar vader. Via de inhoud van de kist kon ze zich een voorstelling maken van de zorgvuldig verborgen episoden uit het leven van haar vader en moeder.  Samen met haar echtgenoot heeft Paulien nader onderzoek gedaan naar het veelbewogen leven van haar ouders. Ze hebben vele plaatsen bezocht die genoemd werden in de documenten. Het resultaat heeft ze vastgelegd in het boek.

De vele bezoekers van de ledenavond waren onder de indruk van haar verhaal.

Het boek is uitgegeven door Uitgeverij Boekscout in Soest en kost € 21,99.